Turysta w kościele

Wielu obiektów sakralnych w Polsce nie można jeszcze zobaczyć, bo...

Wielkie oliwskie organy grają turystom i uświetniają wielkie uroczystości. Na zdjęciu: inwestytura zakonu rycerskiego bożogrobców 11 czerwca br. z udziałem m.in. prymasa Polski seniora kard. Józefa Glempa/ fot. Marek Perzyński

„Zarabiaj na turystyce” - zachęca Polska Organizacja Turystyczna. Co wzięło sobie do serca także wielu księży. Dobrym przykładem połączenia funkcji sakralnej z możliwością zwiedzania jest katedra w Gdańsku-Oliwie. Na turystach zarabia, dzięki czemu dysponuje środkami na remonty. Na dużą skalę zaczęły się, gdy biskupem gdańskim został Sławoj Leszek Głódź.

- Po remoncie są już między innymi ołtarze boczne, posadzki, powstała nowa krypta, w której spoczywają biskupi gdańscy - mówią w kurii arcybiskupiej w Gdańsku. - W poprzedniej było tak ciasno, że trumny stała jedna na drugiej.

Przy okazji budowy krypty odkryto w ogrodzie - obecnie seminarium duchownego - groby cystersów. Czaszki i piszczele można zobaczyć. W dwóch przeszklonych sarkofagach, stojących w dawnej krypcie biskupiej, będącej teraz przedsionkiem nowej krypty biskupiej. Myślenie o turystycznym uatrakcyjnieniu katedry widać też w krużgankach, wielkim refektarzu (który jest jednocześnie rodzajem galerii portretów dawnych opatów oliwskich i biskupów gdańskich) i pomieszczeniu, w którym podpisano pokój oliwski. Podpisy pod eksponatami są w kilku językach. W tym pod darami papieży dla abp. Głódzia.

Wielu obiektów sakralnych w Polsce nie można zobaczyć, bo nie rozwiązano problemu z zabezpieczeniem dzieł sztuki, które się w nich znajdują. W oliwskiej katedrze poradzono sobie z tym. W zakrystii prowadzony jest monitoring całego obiektu. Wielki Brat (a raczej zakonnice) mają na oku katedrę i przyległości dzięki kamerom.

Głównym wabikiem katedry wciąż są słynne organy oliwskie, które posiadają ruchomy mechanizm - aniołowie poruszają trąbami, dzwonią dzwonkami, wirują słońca i gwiazdy. Powstały dzięki cystersom. W czasach, gdy ich opactwo w Oliwie przeżywało największy rozkwit (w latach 1740-1782). I gdy opatem był Jan Rybiński. Także wtedy zbudowano wspaniałą ambonę z drewna lipowego, wieże kościoła dostały hełmy, w pobliżu powstał pałac opatów i park z częścią francuską. Z powodów prestiżowych. Opaci tak bogatych konwentów jak oliwski, dysponowali wszak ogromnym majątkiem (m.in. lasy, wsie, jeziora, folwarki, młyny, browary, łodzie, nieruchomości w miastach, prawo połowu ryb i zbierania bursztynu). Drogą nadania, przywilejów, kupna. Taki majątek wymagał odpowiedniej oprawy. Co przydawało się na przykład podczas transakcji z kontrahentami. Argumentowano, że mnich powinien być ubogi, klasztor - wprost przeciwnie. Celem zapewnienia solidnych podstaw egzystencji. Cystersi w dodatku w okresie kontrreformacji wykorzystywali sztukę jako argument w polemice z protestantami. Notabene to samo robiła druga strona. Żeby przyćmić przeciwnika.

Właśnie dzięki temu oglądamy takie arcydzieła, jak organy oliwskie. Zbudowane w latach 1763-1788 przez Jana Wulfa z Ornety i w latach 1793-1795 przez gdańskiego organmistrza  Dalitza. Na rokokowej emporze nad wejściem głównym do katedry. Najmniejsza piszczałka jest wielkości zapałki, największa - ma 10,7 m wysokości i 46 cm szerokości. W sumie jest ich 7876. Są z cyny z minimalną domieszką srebra oraz z drewna lipowego, jodłowego i dębowego. Kalikantów, którzy pompowali pierwotnie powietrze do miechów, zastąpiła w 1935 r. dmuchawa produkcji szwajcarskiej. 

Cały czas jest mowa o tzw. wielkich organach. Sprzężone są z nimi jeszcze dwa instrumenty. Tzw. małe organy, najstarsze w katedrze, przebudowane w 2 poł. XVIII w. przez Jana Wulfa, znajdują się na barokowej emporze obok grobowca książąt pomorskich. Drugie, najmłodsze, tzw. pozytyw, dzieło z lat 1966-1967 warszawskiej firmy Z. Kamińskiego, są w łuku arkadowym z lewej strony nawy głównej, blisko wejścia głównego do katedry. Możliwości katedralnych organów prezentowane są codziennie. I to wielokrotnie. Podczas około 20-minutowych koncertów. Oczywiście z myślą o turystach.

Marek Perzyński

Dodaj jako zakładke w Google Dodaj jako zakładke w Ms Live Dodaj jako zakładke w Wykop Dodaj jako zakładke w Gwar Dodaj jako zakładke w Digg Dodaj jako zakładke w Delicious Dodaj jako zakładke w Reddit