Fenomen miasta

Sandomierz na wszystkie pory roku

Sandomierz na sztychu z dzieła Georga Brauna i Franza Hogenberga z 1617 roku

Jak tu pięknie...  Nie jesteśmy pierwszymi, którzy wypowiedzieli takie słowa. Już w 1585 roku historyk Stanisław Sarnicki napisał „Jest to miejsce nad podziw wesołe i miłe. Znajduje się tu wielka ilość najwyborniejszych owoców… Dlatego z powodu czystego powietrza i dla rozweselenia umysłu królowie tu przybywali…”.

A Deotyma, czyli Jadwiga Łuszczewska, znana jako autorka „Panienki z okienka” tak oto napisała o okolicach tego niezwykłego miasta „Błogosławi cię rolnik, ziemio dobrotliwa. Wszystkie polskie ziemie dają piękne żniwa. Lecz ty hojniej nad wszystko radujesz serce. Któreż ziarno dorówna złotej sandomierce…”.

Tutaj człowiek i natura nie wiedzieć kiedy powiedzieli sobie „nie będziemy sobie przeszkadzać”. Wspaniałe dzieła architektury wtapiają się w pejzaż, w którym nie ma ani płaskości ani prostych ulic, w którym miejskość sąsiaduje z półwiejskimi obrazami. Tu, obok starych kamienic mieszczańskich skupionych przy pochyłym rynku i zaułkach ujrzymy ukryte pośród zieleni, pochylone ku ziemi, a jakże pulsujące kulturalnym życiem, drewniane dworki.

Spacerkiem po zabytkach

Atrakcji jest w Sandomierzu znacznie więcej. Widocznej znad rzeki panoramy tego niezwykłego miasta, z lasem kościelnych wież, prastarym Domem Długosza, pochodzącym z 1602 roku Collegium Gostomianum – jak przed wiekami i nadal zacną szkołą, nie zakłócają obiekty  współczesne. A przecież  Sandomierz to nie tylko malownicza i spokojna poza sezonem letnim starówka, ale także inne części miasta, jakby odrębne dzielnice,  żyjące rytmami nieco odmiennymi. Jest więc przy ulicy Żeromskiego ciekawa zabudowa z obiecujących lat 30. XX w., kiedy to Sandomierz miał szansę stać się stolicą Centralnego Okręgu Przemysłowego. Przeszkodziła wojna. Oddzielona od staromiejskiej części dzielnica Rokitek – to nowe, przede wszystkim powojenne osiedle. Jego mądrzy architekci wyposażyli także i tę część miasta w serce, którym jest rozległy plac przypominający rynek. Nowszym czasom zawdzięczać trzeba wyposażenie tej okolicy w nowoczesny stadion sportowy oraz park Piszczele z wyciągiem narciarskim i parkiem linowym.

Związki z historią turystyki, krajoznawstwa i ruchu regionalistycznego

Ulice starszego i nowszego Sandomierza ożywiają teraz studenci, dzięki którym gród – zachowując swą tożsamość, przeżywa jednocześnie drugą młodość. Do historii wracamy tu na każdym kroku, odwiedzając nie tylko liczne galerie, muzea, ale też „zwykłe” sklepy i restauracje, które okazują się najczęściej miejscami zupełnie niezwykłymi. Tę niezwykłość potęguje nie tylko wystrój, ale także poszanowanie tradycji. Rozmowni i pogodni są mieszkańcy tego miasta, znający jego przeszłość, szybko reagując na pytania przygodnego przybysza, krążącego po zaułkach z otwartymi oczami i ustami.

Sandomierz związany jest z historią turystyki, krajoznawstwa i ruchu regionalistycznego. Pionierami krajoznawstwa byli Jan Nepomucen Chądzyński autor „Pamiętnika Sandomierskiego”, ksiądz Melchior Buliński, autor  monografii Sandomierza z 1879 r.  Już w 1905 roku powstało tu Muzeum Diecezjalne, a w 1910 roku – oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego.

Sandomierski pejzaż stał się inspiracją polskiego ruchu regionalnego, którego wybitnym przedstawicielem stał się Aleksander Patkowski, współpracujący ze Stefanem Żeromskim. Dzięki A. Patkowskiemu – znanemu działaczowi Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego - powstał tu Powszechny Uniwersytet Regionalny, a wakacyjne kursy dla nauczycieli jednały turystyce i krajoznawstwu kolejnych zwolenników. Wielkim entuzjastą miasta był pomieszkujący tu Jarosław Iwaszkiewicz, który nawoływał w latach 50. XX wieku do podjęcia prac zabezpieczających czcigodne mury.

Prawdziwa klęska, związana z osuwaniem się skarpy wiślanej i zapadaniem się nie zinwentaryzowanych lochów kamienic przyszła na miasto w latach 60. i 70. XX w. Po raz kolejny niespotykany „osobisty czar” Sandomierza spowodował podjęcie radykalnych  decyzji i uratowanie miasta.

Dodaj jako zakładke w Google Dodaj jako zakładke w Ms Live Dodaj jako zakładke w Wykop Dodaj jako zakładke w Gwar Dodaj jako zakładke w Digg Dodaj jako zakładke w Delicious Dodaj jako zakładke w Reddit