Polska myśl naukowa w UE

Nagroda za nowatorską pracę doktorską

 

4. Źródła i metody badawcze

Praca ma charakter teoriopoznawczy i empiryczny. Można ją zaliczyć do prac interdyscyplinarnych. Podstawą teoretycznych rozważań jest literatura polska i anglojęzyczna z zakresu ekonomiki turystyki, regionalnych aspektów turystyki, zarządzania i marketingu oraz socjologii, psychologii społecznej i kulturoznawstwa. Łącznie wykorzystano 581 pozycji, z czego 319 anglojęzycznych. Ponad połowę stanowiły książki i artykuły opublikowane w ostatniej dekadzie. Ponadto wykorzystano liczne i zróżnicowane źródła: dokumenty jednostek samorządowych, dokumenty przygotowane na zlecenie współpracujących ze sobą gmin, w tym wykorzystywane w nich badania, dokumenty organizacji partnerskich (strategie/programy działań, raporty, sprawozdania, statuty, itp.), akty prawne, dane udostępniane przez GUS, Bank Danych Regionalnych, zasoby Internetu.

Badania empiryczne przeprowadzone dla celów niniejszej pracy mają charakter eksploracyjnych badań jakościowych (badania eksploracyjne stosuje się, gdy dana problematyka nie była dotąd dobrze zbadana). Badania miały charakter dynamiczny i trwały od lipca 2008 roku do maja 2010 roku. Do badań, w doborze celowym, wybrano obszar 5 beskidzkich gmin – Szczyrku, Wisły, Ustronia, Brennej i Istebnej. Od 2004 roku tworzą one porozumienie o nazwie „Beskidzka 5”, mające na celu wspólne działania, przede wszystkim w zakresie promocji turystycznej. Zastosowano zatem metodologię poszerzonego, zbiorowego studium przypadku. Mimo że nie daje ono możliwości uogólniania na całą populację (uogólnienia statystyczne), pozwala na wyciąganie bardziej ogólnych wniosków (tzw. uogólnienia analityczne).

Do zgromadzenia danych pierwotnych wykorzystana została metoda wywiadu swobodnego pogłębionego, nazywanego też wywiadem o charakterze eksploracyjnym. Wywiady przeprowadzono z 3 grupami podmiotów:

-     reprezentantami sektora publicznego (burmistrzowie/wójtowie wszystkich 5 gmin oraz urzędnicy odpowiedzialni w tych gminach za turystykę);

-     przedstawicielami sektora prywatnego (przedsiębiorstw prowadzących działalność bezpośrednio związaną z turystyką – właściciele obiektów noclegowych, atrakcji turystycznych, sklepów z pamiątkami, biur pośrednictwa w organizowaniu turystyki na miejscu – oraz pośrednio z nią związaną – właściciele obiektów gastronomicznych);

-     pozostałymi podmiotami uznanymi przez wymienionych wcześniej rozmówców za ważne źródło informacji (np. prezesami Lokalnych Organizacji Turystycznych).

W doborze rozmówców zastosowano celowy dobór próby połączony z techniką kuli śnieżnej (rozmówcy wskazywali kolejne osoby, które uznawali za wartościowe źródło informacji). Rozmówcom, na podstawie przygotowanych dyspozycji do wywiadów zadawano pytania otwarte, mające na celu identyfikację wszelkich uwarunkowań wewnątrz- i międzysektorowej współpracy na rzecz rozwoju turystyki. Łącznie przeprowadzono 66 wywiadów.     Wywiady były nagrywane przy użyciu dyktafonu. Łączny czas trwania wszystkich wywiadów wynosił w przybliżeniu 90 godzin. Najdłuższy wywiad trwał 3 godziny i 50 minut, zaś najkrótszy 34 minuty. Przeciętny wywiad trwał natomiast około 1,5 godziny. Badania trwały do momentu, gdy materiał zaczął się powtarzać i pojawiły się wyraźne wzorce. W metodologii jakościowych badań empirycznych podkreśla się, że jest to moment, w którym można zakończyć badania.

W pracy posłużono się tzw. triangulacją – strategią rozwiązywania problemów badawczych, polegającą między innymi na łączeniu kilku metod badawczych i służącą podniesieniu trafności badań. W związku z tym, oprócz metody wywiadu, dążąc do pogłębienia i zweryfikowania uzyskanej na tej podstawie wiedzy, w pracy wykorzystano także metodę obserwacji (ukrytą i jawną) oraz analizę dokumentów.

Metoda analizy danych pochodzących z wywiadów polegała na kodowaniu spisanego na podstawie nagrań tekstu wywiadu – tzw. transkrypcji. Spisaniu i zakodowaniu podlegał cały tekst (nie tylko fragmenty rozmów). Było to zadanie bardzo czasochłonne. Uznaje się, że zajmuje ono minimum 5 razy więcej czasu niż samo nagrywanie. Łącznie uzyskano około 1000 stron przeznaczonych następnie do analizy. Kodowanie wywiadów przeprowadzono z wykorzystaniem programu Atlas.ti v. 5.0.

Ponieważ w badaniach tego typu konieczne jest przedstawianie badanego terenu w sposób jak najbardziej realistyczny, do głosu dopuszcza się samych badanych. Zamieszcza się w związku z tym także cytaty z wywiadów i to one uprawomocniają naukowo tekst. Jest to prawdopodobnie jedyna metoda, która, będąc ściśle naukową, jednocześnie daje wrażenie osobistego doświadczenia. W związku z tym, także w niniejszej pracy umieszczono wybrane wypowiedzi rozmówców objętych badaniem.

5. Układ i treść pracy

Układ rozprawy został podporządkowany realizacji przyjętej hipotezy i celom badawczym. Praca składa się ze wstępu i siedmiu rozdziałów, zakończonych wnioskami i implikacjami dla przyszłych badań.

W rozdziale 1. zaprezentowano terminologię z zakresu geografii gospodarczej i ekonomii służącą zdefiniowaniu regionu turystycznego. Wskazano na kryteria jego klasyfikacji i problemy delimitacji (określenia granic) regionu, a także zdefiniowano i scharakteryzowano regionalny produkt turystyczny oraz aktorów tworzących turystyczną ofertę regionalną.

W rozdziale 2. poświęcono uwagę specyfice funkcjonowania regionu turystycznego jako złożonego systemu przestrzennego. Dokonano w związku z tym charakterystyki systemu regionu turystycznego wykorzystując teorię systemów przestrzennych, a także teorię sieci społecznych. Na jej podstawie, odnosząc się także do teorii systemów, scharakteryzowano trzy najważniejsze aspekty sieci: aktorów (węzły), relacje i strukturę.

Rozważania zawarte w rozdziale 3. dotyczą kooperacji jako narzędzia rozwoju turystyki, a tym samym także narzędzia rozwoju regionu turystycznego. Przedstawiono definicję kooperacji w regionie turystycznym oraz wskazano zadania, jakie podmioty mogą w jej ramach realizować. Dokonano też przeglądu dostępnych w literaturze teorii, które mogą być użyteczne dla analizy procesu współpracy w regionie turystycznym. Przedstawiono kryteria klasyfikacji kooperacji w turystyce i w oparciu o nie scharakteryzowano formy współpracy w regionie turystycznym, między innymi Lokalne i Regionalne Organizacje Turystyczne. Na końcu przeanalizowano motywy i cele kooperacji w regionie, a także korzyści z niej płynące oraz problemy ich oceny/pomiaru.

Przedmiotem rozważań rozdziału 4. są egzogeniczne uwarunkowania wewnątrz- i międzysektorowej współpracy w regionie turystycznym. Składają się na nie globalne trendy ogólnogospodarcze i turystyczne oraz krajowe uwarunkowania kooperacji. W ramach tych drugich wyodrębniono uwarunkowania gospodarcze (poziom rozwoju gospodarczego, czas trwania gospodarki rynkowej, czas trwania demokracji oraz stopień decentralizacji władzy), społeczno-kulturowe (cechy polskiej kultury narodowej, poziom rozwoju kapitału społecznego i społeczeństwa obywatelskiego) oraz uwarunkowania demograficzne, prawne i globalne i krajowe uwarunkowania losowe.

Treść rozdziału 5 stanowią natomiast możliwe endogeniczne uwarunkowania kooperacji w regionie turystycznym. W ramach uwarunkowań gospodarczych wyodrębniono: liczbę grup interesów w regionie turystycznym, sposób szacowania korzyści i kosztów współpracy przez sektor publiczny i prywatny oraz poziom rozwoju funkcji turystycznej współpracujących gmin. Do możliwych uwarunkowań społeczno-kulturowych zaliczono: przywództwo, kulturę organizacyjną partnerów, normy relacyjne i kompetencje kooperacyjne, w tym zaufanie. Wyodrębniono także, podobnie jak w przypadku uwarunkowań egzogenicznych, uwarunkowania prawne i demograficzne. Ponadto, w tej grupie determinant przybliżono wpływ na współpracę czynników związanych z przestrzenną lokalizacją podmiotów względem innych podmiotów lub atrakcji turystycznych w regionie.

W rozdziale 6. przedstawiono metodologię badań i scharakteryzowano region objęty badaniem, w tym formy współpracy na jego terenie. Następnie dokonano analizy egzogenicznych uwarunkowań współpracy w badanym regionie turystycznym, według struktury uwarunkowań wyodrębnionych w rozdziale 4. Rozdział zakończono wnioskami, w których odniesiono się do hipotezy pracy dotyczącej uwarunkowań egzogenicznych.

W ostatnim, 7. rozdziale, na podstawie badań empirycznych dokonano analizy uwarunkowań endogenicznych kooperacji w regionie turystycznym, według struktury uwarunkowań w rozdziale 5. W końcowej części rozdziału przedstawiono ogólne wnioski dotyczące uwarunkowań endogenicznych, a następnie wnioski z całości przeprowadzonych badań. Na ich podstawie sformułowano zalecenia dla dalszych badań.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dodaj jako zakładke w Google Dodaj jako zakładke w Ms Live Dodaj jako zakładke w Wykop Dodaj jako zakładke w Gwar Dodaj jako zakładke w Digg Dodaj jako zakładke w Delicious Dodaj jako zakładke w Reddit