Nowa perspektywa budżetowa

Zdobycie funduszy będzie wymagało kreatywności

Prof. SGH Magdalena Kachniewska przedstawiła własny punkt widzenia na temat: „Klaster turystyczny jako łącznik między popytowym i podażowym postrzeganiem oferty turystycznej”.

Trwa dyskusja na temat udziału i finansowania lokalnych i regionalnych organizacji turystycznych w projekcie Polskiej Organizacji Turystycznej w ramach nowej perspektywy budżetowej Unii Europejskiej 2014-2020. Zapoczątkowana została podczas październikowej Forum ROT i LOT w Zawierciu. Pierwsze z zaplanowanych roboczych spotkań odbyło się pod koniec listopada w warszawskiej siedzibie POT.

W spotkaniu z około 50 przedstawicielami  ROT i LOT udział wzięli: Olga Piekarzewska, główny specjalista w Departamencie Turystyki Ministerstwa Sportu i Turystyki, Katarzyna Kaczkowska, naczelnik Wydziału Projektów Indywidualnych w Departamencie Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwa Rozwoju Regionalnego (od następnego dnia po spotkaniu nowoutworzonego Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju), dr hab. Magdalena Kachniewska, prof. Szkoły Głównej Handlowej, a ze strony gospodarzy jako moderator dyskusji Bartłomiej Walas, wiceprezes POT, Piotr Tatara, dyrektor Biura Zarządzania Projektem „Promujmy Polskę razem” i prowadzący spotkanie Jacek Janowski, wicedyrektor Departamentu Współpracy Regionalnej POT.

Pośredni sposób pozyskania funduszy

Punkt wyjścia do dyskusji był znany, omawiany już w Zawierciu. W nowej perspektywie finansowej turystyka, jako dział gospodarki nie została zakwalifikowana do żadnego z jedenastu celów tematycznych Komisji Europejskiej. Ale przecież wiadomo już, że w nowym budżecie Unii Europejskiej kraj nasz otrzyma ponad 80 miliardów euro z funduszy unijnych. Czy i jak może z nich skorzystać turystyka? Stanowisko Ministerstwa Sportu i Turystyki w tej sprawie przybliżyła zebranym Olga Piekarzewska: - Turystyka nie będzie już priorytetem, ale to nie oznacza, że nie będzie pieniędzy w ogóle. Po prostu zdobycie funduszy będzie wymagało większej kreatywności i gimnastyki umysłowej - zapewniała zebranych. Działania dedykowane turystyce będzie można realizować w sposób pośredni w ramach różnych celów tematycznych, dotyczących technologii informacyjno-komunikacyjnych, aktywności inwestycyjnej małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), wspierania zatrudnienia i mobilności pracowników, wspierania wykluczenia społecznego i walki z ubóstwem, ochrony promocji i rozwoju dziedzictwa kulturowego i naturalnego, wzmacniania zastosowania technologii informacyjno-komunikacyjnych w e-administracji, e-learningu, e-kulturze i e-zdrowiu.

Szanse dla projektów systemowych

MSiT, które opracowuje plan wykorzystania funduszy strukturalnych na rzecz narodowej turystyki w przyszłym okresie programowania, przyjęło z aprobatą trzy projekty POT i zarekomendowało je do oceny Ministerstwu Rozwoju Regionalnego. Pierwszy z projektów, najbardziej zaawansowany, pasuje do kryteriów programu operacyjnego Inteligentny Rozwój. Inny, o wstępnej nazwie e-turysta, mógłby znaleźć się programie operacyjnym Polska Cyfrowa. Dobre podstawy ma też projekt stworzenia zintegrowanego systemu badań regionalnego ruchu turystycznego, reasumował obecny stan działań Bartłomiej Walas. - Z naszego punktu widzenia liczyć się będą tylko projekty systemowe. Będziemy się zastanawiali nad ich kształtem - objaśniała stanowisko macierzystego ministerstwa Katarzyna Kaczkowska, zwracając jednocześnie uwagę na skupienie się na klastrach kluczowych, wśród których wyraźnie rysują się liderzy. To klastry bowiem  zostały uznane przez Komisję Europejską za wzorcowy model działania, gromadzący wokół wspólnego celu bardzo różne podmioty.

Sekrety klastra turystycznego

- Nic lepiej nam nie zrobi niż fakt, że turystyka nie została zakwalifikowana do żadnego z jedenastu celów tematycznych Komisji Europejskiej. To może tylko wzmóc kreatywność Polaków - zauważyła na wstępie swego wystąpienia prof. Magdalena Kachniewska pracująca wspólnie  z POT nad zdefiniowaniem pojęcia  klastra turystycznego, którego jasnej definicji wciąż w Polsce nie ma. Prelegentka przedstawiła własny punkt widzenia na temat: „Klaster turystyczny jako łącznik między popytowym i podażowym postrzeganiem oferty turystycznej”. Celem wystąpienia było sprowokowanie dyskusji czy ROT-y i LOT-y mogą stać się inicjatorem klastrów turystycznych? Może powinny pełnić rolę koordynatorów? Którym kryteriom odpowiadają już teraz, a jakie musiałby spełnić, żeby w przyszłości ubiegać się o dofinansowanie i środki adresowane do klastrów turystycznych? - W klastrach typu usługowego czy przemysłowego akcentuje się kwestie jedności terytorialnej. W przypadku klastra turystycznego tak być nie może - dowodziła m.in. prof. Kachniewska. - Partnerzy, którzy będą pomnażali wartość jednostki muszą współdziałać w ramach określonej marki. A jeżeli klaster ma być ograniczony do marki, a regionalne i lokalne organizacje turystyczne są ograniczone terytorialnie, to nie może być między nimi znaku równości.

- Czy ROT i LOT jest „gotowym” klastrem? - Czy może/ powinien być jedynie inicjatorem klastra, a potem jego liderem? - Wiadomo na pewno, że klastry powinny rozszerzać swoją działalność poza branżę turystyczną. - Klaster to również skupisko tych podmiotów, które ze sobą konkurują. W wieńczącej spotkanie dyskusji swoimi spostrzeżeniami i wątpliwościami dzielili się między innymiTomasz Koralewski, zastępca dyrektora Regionalnej Organizacji Turystycznej Województwa Łódzkiego; Ewa Przydrożny, dyrektor Biura Wielkopolskiej Organizacji Turystycznej; Anna Somorowska, dyrektor Mazowieckiej Regionalnej Organizacji Turystycznej, Jadwiga Orczyk-Miziołek, prezes LOT Mazowsze Chopina.

Kolejne z roboczych spotkań zapowiedziano na wiosnę 2014 roku.

Przykłady definicji klastra turystycznego

Dla porównania, jak trudny problem metodologiczny czeka na rozwiązanie przytaczamy fragment  raportu sporządzonego przez uczestników XV edycji Letniej Akademii „Wyzwania Zrównoważonego Rozwoju dla Stowarzyszenia Turystycznego Sopot (STS)” zorganizowanej przez Fundację Sendzimira. Uczestnicy również stanęli przed dylematem dopasowania do polskich realiów definicji klastra i zależności organizacyjnych w jego ramach. Powoływali się przy tym na zdanie wyrażane przez formułowanych przez profesorów z międzynarodowych ośrodków naukowych z USA i Brazylii oraz przedstawiciela biznesu z Francji.

„Jedna z definicji oparta na koncepcji klastra biznesowego, definiowanego jako: „geograficzna koncentracja konkurencyjnych firm w powiązanych sektorach, związanych ze sobą gospodarczo, dzielących te same umiejętności, technologię i infrastrukturę” została zaproponowana i spopularyzowana przez profesora M. Portera z Harvard Business School w pracy pod tytułem „Konkurencyjna przewaga narodów” (The Competitive Advantage of Nations).

Inna definicja klastra turystycznego, zaadaptowana przez Jeana-Philippe’a Monforta, Project Managera w Cluster Montagne we Francji, podkreśla jego elementy składowe i podstawowe cechy: „Kompleksowy zbiór elementów, tj. usługi dostarczane przez firmy lub organizacje w sektorze turystycznym (zakwaterowanie, restauracje, agencje turystyczne, parki wodne i/lub tematyczne itp.); bogactwo doświadczeń proponowanych w trakcie wypoczynku, wielowymiarowa koncentracja powiązanych firm i instytucji; infrastruktura komunikacyjna i transportowa; obszary i aktywności uzupełniające (tereny komercyjne, tradycje wypoczynkowe); działania wspierające i informacyjne; zasoby naturalne oraz polityka instytucjonalna.”

Z kolei definicja klastra turystycznego zaproponowana przez prof. dr. M. C. Beniego z Uniwersytetu w Sao Paulo w Brazylii w dużej mierze podkreśla spójność celów uczestników klastra oraz potrzebę współpracy podczas tworzenia sieci przez firmy: „Klaster turystyczny to określona grupa atrakcji turystycznych występująca na danym obszarze, dostarczana poprzez wysokiej jakości sprzęt i usługi, spójna politycznie i socjologicznie, w której zachodzi mariaż pomiędzy łańcuchem produkcyjnym a aspektami kulturowymi, organizowana w oparciu o profesjonalne zarządzanie, tworząca w efekcie jednolitą i konkurencyjną sieć organizacji o znaczącej przewadze strategicznej.”

Relacje zachodzące pomiędzy przedsiębiorstwami, instytucjami a klastrem turystycznym mogą być tworzone na dwa sposoby:

Poziomo – poprzez tworzenie aliansów strategicznych, gdzie umowy o współpracy zawierane są w dwojaki sposób: pomiędzy firmami działającymi w tej samej dziedzinie (np. zakwaterowanie, rozrywka, katering) lub pomiędzy firmami z różnych obszarów działania, ale będących usługodawcami tej samej grupy klientów (np. kompleksowe usługi turystyczne).

Pionowo – poprzez tworzenie sieci strategicznych, w których występuje jednostronna relacja dostawca - odbiorca, w której przedmiot umowy jest realizowany przez jedną ze stron w zamian za uzgodnioną opłatę.

Klaster w skrócie

Podsumowując, klaster turystyczny to grupa firm i instytucji związanych poprzez wspólny produkt lub kilka produktów turystycznych. Organizacje te działają na danym obszarze, a ich relacje mogą mieć charakter pionowy (w ramach łańcucha produktów turystycznych) lub poziomy (wymiana informacji, kompetencji i innych czynników pomiędzy jednostkami działającymi w ramach danego produktu)”.

Dodaj jako zakładke w Google Dodaj jako zakładke w Ms Live Dodaj jako zakładke w Wykop Dodaj jako zakładke w Gwar Dodaj jako zakładke w Digg Dodaj jako zakładke w Delicious Dodaj jako zakładke w Reddit