Studia i materiały z dziejów krajoznawstwa polskiego: od PTK do PTTK

Studia i materiały z dziejów krajoznawstwa polskiego : od PTK do PTTK / wybór materiałów oraz układ tomu Wanda Skowron; Komisja Historii i Tradycji Zarządu Głównego PTTK. Warszawa : Zarząd Główny PTTK, 2000,– 556 s.; il.; ISBN978-83-60126-81-X

Wstęp. Trzymasz w rękach Drogi Czytelniku już trzeci tom Studiów i materiałów z dziejów krajoznawstwa polskiego. Wszystkie zostały wydane z inicjatywy i dzięki staraniom Komisji Historii i Tradycji Zarządu Głównego PTTK XVI kadencji. Od poprzednich ten wyróżnia się tym, że szerzej podejmuje problematykę historii Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, a więc materii ciągle żywej nie tylko we wspomnieniach.
W przyszłym roku obchodzić będziemy już 60. rocznicę powstania Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Połączenie się na podstawie uchwał zjazdów Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego jest ciągle przedmiotem analiz w różnych sferach : prawnej, społecznej i politycznej. Żyją jeszcze uczestnicy ostatnich zjazdów Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i pierwszego zjazdu Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Przez całe dziesięciolecia aktywnie uczestniczyli w życiu naszego Towarzystwa. Przyczynili się bezpośrednio i pośrednio do ciągłego przypominania rodowodu PTTK i obowiązków spoczywających na spadkobiercy idei, tradycji i majątku.
Zarząd Główny PTTK z okazji 50. rocznicy połączenia umieścił na budynku swojej siedziby piękną tablicę autorstwa Mariana Koniecznego ze znamiennym napisem: „Polsce służyliśmy i służyć będziemy”.
Blisko sześć dziesięcioleci potwierdza prawdę owej deklaracji. Nie można, omawiając historię polskiej turystyki w XX w., nie odnieść się do znaczącej roli Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Jeszcze bardziej znaczący jest dorobek Towarzystwa w historii polskiego krajoznawstwa, w jego roli w tworzeniu kultury i upowszechnianiu jego wartości. Osobne sfery, ciągle czekające na większą uwagę i osobne opracowania, to rola oddziałów PTTK w życiu społecznym, a w szczególności w krajoznawstwie i w turystyce, w wychowaniu oraz w ochronie dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego. Czeka też na pogłębioną monografię przewodnictwo turystyczne w PTTK. Przewodnicy turystyczni odgrywali i odgrywają w polskiej turystyce i w Towarzystwie rolę szczególną. Mało uświadamia się też znaczącą rolę Towarzystwa odgrywającego przez całe lata rolę instytucji otoczenia biznesu turystycznego. Wówczas, kiedy to pojęcie jeszcze nie funkcjonowało, to w PTTK kształtowały się nowoczesne spojrzenia na przestrzeń turystyczną i jej zagospodarowanie, w szczególności dla turystyki kwalifikowanej. To w PTTK powstały podstawy polskich ofert turystycznych, podwaliny biur obsługi. ruchu turystycznego, informacji turystycznej. Przede wszystkim jednak w PTTK rosła przyszła kadra gospodarki turystycznej.
Wszystkie te sfery aktywności Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego znajdują swoje odbicie w nowych monografiach oddziałów PTTK, które powstały w tej kadencji. Ważnym impulsem do ich powstania były obchody 100-lecia powstania Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Monografie te, o zróżnicowanym poziomie opracowań, mają wszystkie tę podstawową zaletę, że po prostu są. Dzięki nim została ocalona od zapomnienia wspaniała wielopłaszczyznowa aktywność ludzi którzy właśnie w Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym odnajdywali sens patriotycznej służby Polsce, a jednocześnie radości z realizacji autorskich rozwiązań i nawiązanych w Towarzystwie więzi przyjaźni i koleżeństwa.
Właśnie rozumieniu treści owej tożsamości od powstania PTTK poświęcony jest ten tom. Wśród wielu interesujących artykułów pragnę zwrócić uwagę na niezwykle ciekawy esej Członka Honorowego PTTK Adama Czarnowskiego o istocie społecznej działalności w naszym Towarzystwie. Sądzę, że może się stać on podstawą do wielu przemyśleń i refleksji. Ogromnego trudu podjęła się Wanda Skowron, przedstawiając autorskie opracowanie procesu kształtowania się programowo-organizacyjnego PTTK w pierwszym okresie jego istnienia. Wdzięczność wyrażam wszystkim autorom za podjęty trud. Dzięki temu powstały opracowania stanowiące podstawę do dalszych prac.
Należy podkreślić, że nie było to i nie jest zadanie łatwe. Opracowania których treścią jest historia organizacji społecznych są obecnie w Polsce prekursorskie Nie doczekaliśmy się jeszcze - co niezwykle ważne - metodologii takich opracowań Badacze historii skupiali się głównie na historii państw, struktur i doktryn politycznych Istnieją opracowania będące wzorcem do pisania o historii wojen i fortyfikacji, historii literatury i poszczególnych dziedzin sztuk, historii gospodarki, techniki, a nawet nauki. Wszystkie te wyżej wymienione historie miały swoje realne odniesienia. Natomiast historia organizacji społecznych ma przede wszystkim odniesienie w ludzkiej świadomości i wynikającej z mej aktywności. Żadne stowarzyszenie nie może odgrywać ważnej roli społecznej, jeśli nie jest głęboko ważne dla ludzi w nim skupionych. Z pewnością sukcesy PTTK i jego znakomitych poprzedników mają źródło właśnie w takiej świadomości.
Stąd tak ważne jest podejmowanie problematyki genezy, aksjologii i historii dokonań stowarzyszeń, pokazywanie ludzi, którzy właśnie w stowarzyszeniach nie tylko spełniali swój postulat samorealizacji, ale świadomie w takiej właśnie formule uczestniczyli w życiu swojego Narodu i Państwa. W Polskim Towarzystwie Turystyczno-Krajoznawczym katalizatorem podejmowania prac nad naszą historią jest Komisja Historii i Tradycji Zarządu Głównego PTTK, która w tej kadencji pracowała i pracuje pod przewodnictwem Wandy Skowron. W kład Komisji wchodził zmarły w ubiegłym roku wybitny działacz dr Marian Czyżewski, a także: Edward Wieczorek, Zbigniew Lewandowski, Stanisław Osman, Barbara Twaróg, Janusz Umiński, Andrzej Wasilewski i Dariusz Zając. Komisję wspierał między innymi Członek Honorowy PTTK Adam Czarnowski a zawodowo (z ramienia Biura Zarządu Głównego PTTK) i autorsko - Grażyna Orłowska-Rybicka.
Komisji zawdzięczamy prezentację na stronach internetowych opracowań samych członków Komisji i sób przez nich zachęconych do takiej pracy. Komisja też ogłaszała konkursy popularyzujące historię naszego Towarzystwa. Z jej inspiracji wpłynęły do Zarządu Głównego PTTK wartościowe opracowania, jak między innymi długoletniego prezesa Oddziału PTTK przy Instytutach Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu Zygmunta Wojciechowskiego.
Należy podkreślić, że wszystko, co jest dziełem tej Komisji powstaje społecznie. Bez honorarium powstała również ta książka. Społeczny trud połączył autorów i Elżbietę Matusiak-Gordon, która podjęła się redakcyjnego opracowania tego tomu.
Gorąco im za to w imieniu Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego dziękuję. Czytelnikom życzę ciekawej lektury, wielu refleksji i znalezienia w sobie chęci i sił, aby wzbogacić historię PTTK i jej poprzedników swoimi opracowaniami. Z powodu wierności sobie samym, jak i tym, z którymi razem pracowaliśmy, a których - niestety -już wśród nas nie ma.
Andrzej Gordon
Publikację można pozyskać w ramach wymiany międzybibliotecznej, kontakt: Maria Janowicz, Centralna Biblioteka PTTK, ul. Podwale 23 (parter), 00-261 Warszawa, tel. 022 831-80-65, email: cb@pttk.pl
Źródło : Maria Janowicz

Dodaj jako zakładke w Google Dodaj jako zakładke w Ms Live Dodaj jako zakładke w Wykop Dodaj jako zakładke w Gwar Dodaj jako zakładke w Digg Dodaj jako zakładke w Delicious Dodaj jako zakładke w Reddit